Ewakuacja w szkole i przedszkolu — próbna ewakuacja, przepisy i jak sprawdzić, czy wszyscy wyszli
Szkoła i przedszkole muszą co roku przeprowadzić próbną ewakuację — najpóźniej 3 miesiące od początku roku szkolnego, po zgłoszeniu terminu straży pożarnej co najmniej tydzień wcześniej. Samo wyjście z budynku to jednak dopiero połowa zadania. Najtrudniej jest na miejscu zbiórki: szybko i pewnie sprawdzić, czy wyszły wszystkie dzieci, które są dziś w placówce.
W tym poradniku znajdziesz wskazówki, pytania i odpowiedzi dotyczące ewakuacji w szkole, przedszkolu i żłobku: co mówią przepisy o próbnej ewakuacji, jak przygotować procedurę i ćwiczenia, kto za co odpowiada, jak policzyć dzieci na miejscu zbiórki i jak potem poinformować rodziców. Przy przepisach podajemy podstawę prawną i zaznaczamy, co jest wymogiem prawa, a co dobrą praktyką. Przy kilku tematach piszemy też krótko, jak to wygląda w naszej aplikacji eDziecko.
Poradnik jest dla dyrektorów, koordynatorów ds. bezpieczeństwa, nauczycieli i opiekunek. Stan prawny: 6 października 2026 r.
W skrócie
- Próbna ewakuacja w szkole i przedszkolu (powyżej 50 użytkowników) — co najmniej raz w roku, nie później niż 3 miesiące od rozpoczęcia roku. Przy starcie 1 września oznacza to koniec listopada.
- Termin zgłaszasz komendantowi powiatowemu (miejskiemu) PSP co najmniej tydzień wcześniej. W przedszkolu i żłobku zakres ćwiczeń dodatkowo uzgadniasz ze strażą.
- Ćwiczenia przeprowadza placówka, nie straż pożarna. Udział strażaków nie jest obowiązkowy.
- Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego aktualizuje się co najmniej raz na 2 lata.
- Najtrudniejszy moment to miejsce zbiórki: trzeba wiedzieć, kto jest dziś w budynku, a nie tylko kto jest zapisany do grupy.
- Przy żłobkach roczny cykl próbnej ewakuacji to interpretacja przepisów, a w małych żłobkach — dobra praktyka.
Próbna ewakuacja w szkole — co mówią przepisy
Zasady próbnej ewakuacji określa § 17 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 822). Przepis mówi o „praktycznym sprawdzeniu organizacji oraz warunków ewakuacji”. Późniejsze zmiany rozporządzenia, także ta z września 2026 r., nie dotyczą ani próbnej ewakuacji, ani instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.
Jak często
Wymóg prawa: w budynkach, w których cyklicznie zmienia się grupa ponad 50 użytkowników — przepis wymienia „w szczególności szkoły, przedszkola” — próbną ewakuację przeprowadza się co najmniej raz w roku, nie później niż 3 miesiące od dnia, w którym z budynku zaczęli korzystać nowi użytkownicy (§ 17 ust. 2). W innych budynkach dla ponad 50 stałych użytkowników wystarczy raz na 2 lata (§ 17 ust. 1) — stąd bierze się częsty mit, że szkoła ćwiczy co dwa lata.
Zgłoszenie do straży pożarnej
Wymóg prawa: właściciel lub zarządca budynku powiadamia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej o terminie ćwiczeń co najmniej tydzień wcześniej (§ 17 ust. 4). Wiele komend ma na stronie gotowy formularz zgłoszenia próbnej ewakuacji.
Przedszkole i żłobek: uzgodnienie zakresu z PSP
Wymóg prawa: przedszkola i żłobki należą co do zasady do kategorii ZL II, czyli budynków przeznaczonych dla osób o ograniczonej zdolności poruszania się. Szkoły to zwykle ZL III. W budynku ze strefą ZL II zakres i obszar próbnej ewakuacji uzgadnia się z komendantem powiatowym (miejskim) PSP (§ 17 ust. 3). Samo zgłoszenie terminu tu nie wystarczy.
Kto ma obowiązki
Wymóg prawa: ustawa o ochronie przeciwpożarowej (art. 4 ust. 1, t.j. Dz.U. 2025 poz. 188) zobowiązuje właściciela lub zarządcę budynku m.in. do zapewnienia osobom w budynku możliwości ewakuacji, zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi i ustalenia sposobu postępowania na wypadek pożaru lub innego zagrożenia. W szkole i przedszkolu tę rolę pełni zwykle dyrektor, ale zależy to od ustaleń z organem prowadzącym. Kodeks pracy (art. 2091 § 1) wymaga też, by pracodawca wyznaczył pracowników do działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji.
Plan ewakuacji i oznakowanie dróg
Wymóg prawa: rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604) wymaga, by plan ewakuacji wisiał w widocznym, łatwo dostępnym miejscu, a drogi ewakuacyjne były oznaczone wyraźnie i trwale (§ 5). Dotyczy to także przedszkoli, bo w ustawach oświatowych „szkoła” obejmuje również przedszkole.
Ewakuacja w żłobku — co jest obowiązkiem, a co interpretacją
Wymóg prawa: przepisy przeciwpożarowe dotyczą żłobka tak samo jak każdego budynku użyteczności publicznej. Żłobek należy co do zasady do kategorii ZL II, więc zakres próbnej ewakuacji uzgadnia się z PSP. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest potrzebna, jeśli kubatura brutto budynku lub strefy przekracza 1000 m³.
Interpretacja: § 17 ust. 2 wymienia „w szczególności” szkoły i przedszkola, a nie żłobki. Żłobek z ponad 50 użytkownikami, w którym grupa co roku się zmienia, najpewniej podlega cyklowi rocznemu, ale wprost przepis tego nie mówi. Najbezpieczniej przyjąć, że próba odbywa się co roku, w ciągu 3 miesięcy od przyjęcia nowej grupy dzieci.
Dobra praktyka: żłobek lub klub dziecięcy, w którym przebywa mniej niż 50 stałych użytkowników (dzieci i personel razem), nie ma obowiązku próbnej ewakuacji z § 17. Ćwiczenia i tak warto robić — przy najmłodszych dzieciach to jedyny sposób, by sprawdzić, czy personel zdąży wynieść wszystkich.
Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie w szkołach nie obejmuje żłobków. Tam obowiązują standardy opieki (Dz.U. 2024 poz. 1882) i regulamin organizacyjny żłobka. Standardy wymagają m.in. procedur zapobiegania wypadkom i postępowania w razie wypadku.
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego i procedura ewakuacji
Wymóg prawa: instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (§ 6 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.) zawiera m.in.:
- warunki ochrony przeciwpożarowej i wyposażenie budynku;
- sposób postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia;
- warunki i organizację ewakuacji ludzi oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania;
- sposób zapoznania użytkowników, w tym pracowników, z przepisami i instrukcją;
- zadania stałych użytkowników;
- plany obiektu z kierunkami i wyjściami ewakuacyjnymi.
Instrukcję aktualizuje się co najmniej raz na 2 lata i po każdej zmianie sposobu użytkowania budynku. Przechowuje się ją w miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych.
Dobra praktyka: procedura ewakuacji jako załącznik do instrukcji albo osobne zarządzenie dyrektora. Dobra procedura odpowiada na proste pytania:
- jaki jest sygnał alarmowy i kto ogłasza ewakuację;
- kto dzwoni pod numer 112;
- w jakiej kolejności wychodzą grupy i którymi drogami;
- gdzie jest miejsce zbiórki;
- kto zabiera dziennik albo listę obecności;
- kto sprawdza pomieszczenia: sale, toalety, szatnię, gabinety specjalistów;
- komu nauczyciele meldują wynik liczenia dzieci.
Role podczas ewakuacji: kto za co odpowiada
Przepisy wymagają wyznaczenia osób do ewakuacji, ale podział zadań ustala placówka. Każda rola powinna mieć zastępcę, bo alarm nie wybiera dnia, w którym wszyscy są w pracy.
Dyrektor
Zatwierdza procedurę, wyznacza osoby, zgłasza próbę do PSP, decyduje o ewakuacji i o powrocie do budynku. Po zdarzeniu odpowiada za informację dla rodziców i organu prowadzącego.
Koordynator ewakuacji
Na miejscu zbiórki zbiera meldunki od nauczycieli, porównuje je z listą obecnych i przekazuje strażakom informację, czy ktoś mógł zostać w budynku i gdzie.
Nauczyciele i opiekunki
Wyprowadzają swoją grupę, zabierają listę obecności, liczą dzieci przy wyjściu i na zbiórce. Nie wracają do budynku sami — brak dziecka zgłaszają koordynatorowi.
Obsługa i administracja
Otwierają wyjścia ewakuacyjne i bramę, sprawdzają toalety, szatnię i pomieszczenia bez nauczyciela, wyłączają prąd i gaz, jeśli tak mówi instrukcja, kierują osoby z zewnątrz do wyjścia.
Jak przeprowadzić próbną ewakuację krok po kroku
Kroki 1–3 opierają się na przepisach. Pozostałe to dobra praktyka, która sprawia, że ćwiczenia czegoś uczą, a nie tylko „odhaczają” obowiązek.
- 1. Ustal termin i zgłoś go do PSP. Wybierz dzień w ciągu 3 miesięcy od początku roku szkolnego i powiadom komendanta powiatowego (miejskiego) PSP co najmniej tydzień wcześniej. W przedszkolu i żłobku najpierw uzgodnij ze strażą zakres i obszar ćwiczeń.
- 2. Sprawdź instrukcję, plan ewakuacji i drogi. Upewnij się, że instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest aktualna, plan ewakuacji wisi w widocznym miejscu, drogi ewakuacyjne są oznaczone i drożne, a wyjścia dają się otworzyć.
- 3. Wyznacz role i przypomnij je zespołowi. Imiennie: kto ogłasza alarm, kto dzwoni pod 112, kto sprawdza pomieszczenia, kto jest koordynatorem na zbiórce. Każda rola ma zastępcę.
- 4. Przygotuj listy obecności na zbiórkę. Ustal, skąd nauczyciel weźmie listę dzieci obecnych tego dnia i jak policzy dzieci, które w chwili alarmu są poza grupą: na zajęciach dodatkowych, u specjalisty, w świetlicy.
- 5. Przygotuj dzieci i poinformuj rodziców. Porozmawiaj z dziećmi o tym, jak brzmi alarm i dokąd idą, a najmłodszym pokaż drogę wcześniej. Rodzicom napisz, kiedy będą ćwiczenia, żeby nie niepokoili się widokiem dzieci przed budynkiem.
- 6. Ogłoś alarm i wyprowadź wszystkich. Grupy wychodzą w ustalonej kolejności, a wyznaczone osoby sprawdzają sale, toalety i szatnię. Zmierz czas od sygnału do opuszczenia budynku.
- 7. Policz dzieci i pracowników na miejscu zbiórki. Każdy nauczyciel porównuje dzieci z listą obecnych i melduje koordynatorowi: grupa, ilu obecnych dziś, ilu na zbiórce. Koordynator sprawdza też pracowników i osoby z zewnątrz.
- 8. Omów przebieg i zapisz wnioski. Spisz datę, scenariusz, czas wyjścia, wynik liczenia i problemy, które się pojawiły. Wnioski wprowadź do procedury przed kolejnymi ćwiczeniami.
Miejsce zbiórki: jak sprawdzić, czy wszyscy wyszli
Przed budynkiem nauczyciel ma odpowiedzieć na jedno pytanie: czy są tu wszystkie dzieci, które dziś są w placówce. Lista grupy z dziennika mówi, kto jest zapisany. Nie mówi, kto jest w budynku w tej konkretnej chwili. Rozbieżności biorą się z dzieci, które:
- przyszły później, np. po wizycie u lekarza, i nikt nie dopisał ich do listy;
- zostały odebrane wcześniej, przed alarmem;
- są na zajęciach dodatkowych, u logopedy, psychologa albo pedagoga;
- są w świetlicy, na obiedzie, w toalecie albo u pielęgniarki;
- są w innej grupie, bo ich nauczyciel jest dziś nieobecny.
W przedszkolu podstawą jest dziennik zajęć, w którym odnotowuje się obecność dzieci oraz godziny przyprowadzania i odbierania (§ 2 ust. 2 rozporządzenia o dokumentacji). W szkole tę rolę pełni dziennik lekcyjny, a w świetlicy — dziennik zajęć w świetlicy.
Dobra praktyka: nauczyciel melduje krótko i zawsze tak samo: „grupa X — obecnych dziś N, na zbiórce N”. Dzieci, które w chwili alarmu były poza grupą, liczy osoba, z którą były, i to ona melduje koordynatorowi. Jeśli liczby się nie zgadzają, koordynator od razu przekazuje strażakom imię dziecka i miejsce, w którym widziano je ostatnio. Nikt nie wraca do budynku na własną rękę.
Jak to wygląda w eDziecko: w razie alarmu masz listę dzieci i pracowników obecnych teraz w budynku, utworzoną na podstawie zarejestrowanych wejść i wyjść — z grupą, godziną wejścia i kontaktami do rodziców. Lista odświeża się co minutę, a dziecko, którego odbiór zarejestrowano, z niej znika. Wydrukujesz ją z godziną stanu i pustą kolumną „Zbiórka” do odhaczania przed budynkiem. Osobno widzisz dzieci, które dziś nie mają zarejestrowanego wejścia ani zgłoszonej nieobecności — to te, które warto sprawdzić w pierwszej kolejności. W placówce, w której dzieci nie rejestrują wejścia kartą ani kodem QR, lista obejmuje dzieci, które nauczyciel zaznaczył dziś jako obecne. Lista ewakuacyjna w eDziecko
Ewakuacja przedszkola i żłobka: małe dzieci
Z przedszkolakami i maluchami w żłobku nie wystarczy powiedzieć „wychodzimy”. Część dzieci trzeba prowadzić za rękę, część nieść, a personelu jest zwykle mniej niż w szkole. Dlatego procedura ewakuacji w przedszkolu musi być bardziej szczegółowa niż szkolna.
Konkretne osoby przy konkretnych dzieciach
Nauczyciel prowadzi grupę, pomoc nauczyciela albo opiekunka zabiera dzieci, które trzeba nieść. Dzieci z niepełnosprawnością i te, które nie chodzą samodzielnie, mają w procedurze przypisaną osobę i zastępcę.
Sprzęt i sposób wyprowadzania
W żłobkach przydają się wózki ewakuacyjne, a starsze przedszkolaki dobrze idą „wężem”, trzymając linę prowadzącą. Warto to przećwiczyć na spokojnie, zanim przyjdzie alarm.
Leki i pora dnia
Leki, bez których dziecko nie może się obejść, np. adrenalina dla alergika, powinny być w miejscu, z którego zabierze je wyznaczona osoba. Zastanów się też, jak wygląda ewakuacja podczas leżakowania, gdy dzieci śpią i nie mają butów.
Spokój zamiast zaskoczenia
Małe dzieci uczą się przez powtarzanie. Pokaż im wcześniej sygnał alarmu, drogę i miejsce zbiórki, a samą próbę przedstaw jako wspólne zadanie, nie jako coś groźnego.
Świetlica, zajęcia dodatkowe i dzieci poza salą
Po lekcjach szkoła wygląda zupełnie inaczej niż rano. Dzieci przechodzą między salami, część je obiad, część jest na zajęciach dodatkowych, a rodzice odbierają je przez całe popołudnie. Plan lekcji nie mówi wtedy, gdzie kto jest, a to właśnie w tych godzinach najłatwiej o pomyłkę przy liczeniu.
Dobra praktyka: próbę ewakuacji zrób raz rano, a kolejne ćwiczenia — także po południu, w czasie pracy świetlicy. Ustal, kto liczy dzieci na obiedzie i na zajęciach prowadzonych przez osoby z zewnątrz.
Jak to wygląda w eDziecko: w świetlicy z ewidencją pobytu w salach nauczyciele zapisują, które dziecko jest w której sali, i przekazują dzieci między salami. W razie alarmu masz listę ewakuacyjną sala po sali, do wydruku, razem z dziećmi, które są w tej chwili poza salą, np. na obiedzie albo na zajęciach dodatkowych. Placówka sama wybiera, czy korzysta z tej wersji świetlicy. Ewidencja pobytu w salach
Komunikacja z rodzicami po zdarzeniu
Po prawdziwej ewakuacji rodzice dowiadują się o niej często z mediów społecznościowych albo od sąsiadów. Jeśli pierwsza informacja nie przyjdzie od placówki, telefony zablokują sekretariat dokładnie wtedy, gdy jest najwięcej pracy. Dobra praktyka:
- jedna osoba wysyła komunikaty, a reszta zespołu zajmuje się dziećmi;
- pierwsza wiadomość jest krótka: co się stało, że dzieci są bezpieczne, gdzie są i czy trzeba je odebrać;
- kolejna wiadomość przychodzi, gdy sytuacja jest jasna: powrót do budynku albo miejsce i godzina odbioru;
- rodziców dziecka, które potrzebowało pomocy, informuje się osobno, telefonicznie;
- po próbnej ewakuacji wystarczy krótka informacja, że ćwiczenia się odbyły i jak dzieci sobie poradziły.
Jak to wygląda w eDziecko: z listy osób obecnych jednym przyciskiem wyślesz pilny komunikat do rodziców wszystkich dzieci obecnych w budynku albo do rodziców jednego dziecka. Wiadomość trafia naraz trzema drogami: jako pilna wiadomość w aplikacji, powiadomienie na telefon i e-mail. Nauczyciel widzi listę swoich grup, a dyrekcja i osoba dyżurna z odpowiednim uprawnieniem — całą placówkę. Kontakty do rodziców widzą nauczyciele, którym placówka je udostępni. Pilny komunikat do rodziców
Ta sama lista przydaje się w zwykły dzień, gdy po zamknięciu placówki ktoś nie odebrał dziecka: dziecko, którego odbioru nie zarejestrowano, zostaje na liście do końca dnia, a opiekun ma pod ręką kontakty do rodziców i może od razu wysłać im komunikat. Jak postępować w takiej sytuacji krok po kroku, opisujemy w poradniku Nieodebrane dziecko z przedszkola.
Częste błędy i mity
- 1. „Próbna ewakuacja co 2 lata.” W szkołach i przedszkolach powyżej 50 użytkowników — co roku, najpóźniej 3 miesiące od początku roku szkolnego.
- 2. „Próbną ewakuację musi przeprowadzić straż pożarna.” Przeprowadza ją właściciel lub zarządca budynku. Straż się powiadamia, a przy przedszkolu i żłobku uzgadnia z nią zakres. Udział strażaków jest dobrowolny.
- 3. Zgłoszenie do PSP w ostatniej chwili albo wcale. Termin trzeba podać co najmniej tydzień wcześniej, a w przedszkolu i żłobku dodatkowo uzgodnić zakres ćwiczeń.
- 4. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego sprzed lat. Aktualizuje się ją co najmniej raz na 2 lata i po zmianie sposobu użytkowania budynku.
- 5. Dziennik został w sali. Na zbiórce nauczyciel liczy dzieci z pamięci i nie ma z czym porównać wyniku.
- 6. Nikt nie liczy dzieci poza grupą — u specjalisty, na zajęciach dodatkowych, w świetlicy czy w toalecie.
- 7. Brak zapisu z ćwiczeń. Przepis nie wymaga protokołu, ale bez notatki trudno wykazać, że próba się odbyła, i łatwo zapomnieć o wnioskach.
- 8. „Żłobek nie musi nic robić, bo nie jest szkołą.” Przepisy przeciwpożarowe dotyczą żłobka jak każdego budynku użyteczności publicznej.
Jak w ewakuacji pomaga eDziecko
Aplikacja nie zastępuje instrukcji bezpieczeństwa pożarowego ani procedury ewakuacji. Pomaga w tym, co na zbiórce jest najtrudniejsze: szybko ustalić, kto jest dziś w budynku, i dać znać rodzicom. Ewakuację znajdziesz w module Bezpieczna Placówka, obok kontroli dostępu do budynku.
Lista osób obecnych teraz w budynku według zarejestrowanych wejść i wyjść — dzieci z grupą i godziną wejścia oraz pracownicy, z telefonami i adresami e-mail rodziców przy każdym dziecku.
Wydruk na zbiórkę z godziną stanu i pustą kolumną do odhaczania dzieci przed budynkiem.
Lista dzieci do sprawdzenia — bez zarejestrowanego dziś wejścia i bez zgłoszonej nieobecności.
Pilny komunikat jednym przyciskiem do rodziców dzieci obecnych w budynku: wiadomość w aplikacji, powiadomienie na telefon i e-mail naraz.
Lista ewakuacyjna sala po sali w świetlicy z ewidencją pobytu w salach.
Firmy mają podobne narzędzie w systemie RCP: raport ewakuacyjny z listą pracowników obecnych na miejscu.
Najczęściej zadawane pytania
Jak często szkoła albo przedszkole musi przeprowadzać próbną ewakuację?
Czy trzeba zgłaszać próbną ewakuację straży pożarnej i z jakim wyprzedzeniem?
Czym różni się ewakuacja w przedszkolu od ewakuacji w szkole?
Czy żłobek musi przeprowadzać próbne ewakuacje?
Jak szybko policzyć dzieci na miejscu zbiórki i skąd wziąć aktualną listę obecności?
Co powinna zawierać instrukcja bezpieczeństwa pożarowego i jak często ją aktualizować?
Kto w placówce odpowiada za ewakuację? Czy trzeba wyznaczyć konkretne osoby?
Czy po próbnej ewakuacji trzeba sporządzić protokół?
Jak ewakuować dzieci, które nie chodzą samodzielnie, i dzieci z niepełnosprawnością?
Czy ćwiczyć tylko pożar, czy także inne scenariusze?
Źródła
- Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822) — instrukcja bezpieczeństwa pożarowego § 6, próbna ewakuacja § 17
- Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 188) — art. 4 ust. 1
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245) — art. 2091
- Rozporządzenie MENiS z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604) — § 5
- Rozporządzenie MEN z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (t.j. Dz.U. 2024 poz. 50) — § 2
Zobacz listę ewakuacyjną w praktyce
Chcesz sprawdzić, jak na zbiórce wyglądałaby lista obecnych w Twojej placówce? Napisz, czy korzystacie z kart, kodów QR, czy listy obecności prowadzonej przez nauczycieli. Pokażemy ewakuację w eDziecko w bezpłatnym demo i przygotujemy propozycję dla Twojej placówki.